Srebro było tylko początkiem. Wielka tajemnica tarnogórskiego UNESCO. Część pierwsza

Tarnowskie Góry najczęściej kojarzą się z Zabytkową Kopalnią Srebra i Sztolnią Czarnego Pstrąga. Na liście UNESCO znalazła się jednak nie tylko kopalnia, lecz także dawne wyrobiska, urządzenia odwadniające, miejsca związane z zaopatrzeniem w wodę i krajobraz pogórniczy. Srebro przyciąga uwagę, ale wyjątkowość Tarnowskich Gór polega również na tym, jak przez stulecia radzono sobie tu z wodą.

Tarnowskie Góry na liście UNESCO. Nie tylko kopalnia srebra

Tarnowskie Góry są dobrym kierunkiem na jednodniową wycieczkę z Katowic, Gliwic, Chorzowa, Bytomia, Sosnowca czy innych miast aglomeracji. Mają piekny rynek, zabytkowe uliczki i jedną z najciekawszych historii techniki w Polsce.

W 2017 roku miasto trafiło na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Najczęściej mówi się przy tej okazji o kopalni srebra. To zrozumiałe, bo Zabytkowa Kopalnia Srebra jest wyjątkowa, toteż nie bez powodu stała się najbardziej znanym symbolem Tarnowskich Gór.

UNESCO doceniło jednak znacznie więcej: dawne górnictwo rud ołowiu, srebra i cynku, podziemne wyrobiska, sztolnie, szyby, urządzenia wodne oraz ślady, które górnictwo pozostawiło na powierzchni – w krajobrazie miasta.

Woda była większym problemem niż srebro

W dawnych kopalniach woda była jednym z największych zagrożeń. Napływała do wyrobisk, zalewała chodniki i mogła zatrzymać wydobycie a nawet zagrozić ludziom. W wielu europejskich kopalniach pomagał naturalny spadek terenu. Woda łatwiej odpływała, jeśli kopalnie znajdowały się w górach albo na zboczach.

W Tarnowskich Górach teren jest stosunkowo płaski. Górnicy musieli więc drążyć sztolnie, budować szyby, łączyć chodniki i szukać rozwiązań, które pozwolą odprowadzać wodę z kopalń.

Dlatego historia tarnogórskiego górnictwa jest także historią wody. Najpierw tej, która przeszkadzała. Później tej, którą zaczęto wykorzystywać.

Zabytkowa Kopalnia Srebra to początek zwiedzania

Zabytkowa Kopalnia Srebra jest najważniejszym zabytkiem Tarnowskich Gór i dla wielu turystów pierwszym punktem zwiedzania. Podziemna trasa pozwala wyobrazić sobie dawnych górników przy pracy i zrozumieć, dlaczego wydobywanie kruszców było ciężkim i niebezpiecznym zajęciem.

Ale treść tarnogórskiego UNESCO nie kończy się na kopalni. To również dawne kanały odprowadzające wodę, hałdy, pagórki poszybowe, krajobrazy pogórnicze i obiekty związane z dawnymi wodociągami.

Do tej opowieści należą między innymi Głęboka Sztolnia Fryderyk, Sztolnia Boże Wspomóż, Srebrna Góra, teren dawnej Kopalni Fryderyk i Stacja Wodociągowa Staszic.

Dlaczego warto pojechać do Tarnowskich Gór na jeden dzień

Tarnowskie Góry są idealnym celem jednodniowej wycieczki. Można odwiedzić Zabytkową Kopalnię Srebra, zobaczyć Sztolnię Czarnego Pstrąga, pospacerować po Rynku i poszukać miejsc, w których dawne górnictwo zostawiło ślady.

To propozycja dla osób, które chcą zobaczyć coś więcej niż jedną atrakcję turystyczną. Tarnowskie Góry pokazują ważny fragment historii Górnego Śląska: wcześniejszy niż wielkie kopalnie węgla i huty znane z późniejszego przemysłowego rozwoju regionu.

Przed węglem były tu rudy metali, srebro, ołów i cynk. Oraz woda, która decydowała o powodzeniu górniczej pracy. Będąc zarazem problemem i zagrożeniem.

Co w drugiej części opowieści o tarnogórskim UNESCO?

Historii tarnogórskiego UNESCO jeszcze nie kończymy. W drugiej części pokażemy miejsca, które najlepiej tłumaczą, dlaczego Tarnowskie Góry zostały docenione na świecie.

Będzie Głęboka Sztolnia Fryderyk, która pomagała odprowadzać wodę z kopalń. Będzie Stacja Wodociągowa Staszic, gdzie kopalniana woda zaczęła służyć rozwijającemu się przemysłowemu Śląskowi. Będzie też Park Miejski, dzięki któremu dowiemy się, że ślady dawnego górnictwa można znaleźć nie tylko pod ziemią, lecz także w krajobrazie miasta.

Bo w Tarnowskich Górach srebro było tylko początkiem. O wyjątkowości tego miejsca zdecydowało także to, jak dawni górnicy i inżynierowie poradzili sobie z wodą — najpierw groźną dla kopalń, a później potrzebną ludziom i miastom.

Więcej ważnych i interesujących artykułów znajdziesz klikając w jeden z dwóch klawiszy poniżej prowadzących do naszych rubryk:

Masz ważną informację lub widzisz problem w Katowicach i okolicy? Napisz: [email protected] albo wyślij wiadomość na Facebooku Katowice Dziś.

Redaktor naczelny Katowice Dziś: Mateusz Cieślak.