Srebro było tylko początkiem. Wielka tajemnica tarnogórskiego UNESCO. Część druga

W pierwszej części pisaliśmy o tym, że Tarnowskie Góry trafiły na listę UNESCO nie tylko dzięki Zabytkowej Kopalni Srebra. Wyjaśnialiśmy, dlaczego woda była dla dawnych górników jednym z największych problemów. W drugiej części idziemy dalej: do Głębokiej Sztolni Fryderyk, Stacji Wodociągowej Staszic i Parku Miejskiego. To miejsca, które pokazują, że tarnogórskie UNESCO jest opowieścią nie tylko o wydobyciu, ale też o technicznej pomysłowości i przemianie pogórniczego krajobrazu.

Głęboka Sztolnia Fryderyk i ślady dawnej inżynierii

Jednym z najważniejszych elementów tarnogórskiego dziedzictwa jest Głęboka Sztolnia Fryderyk. Jej zadaniem było odprowadzanie wody z podziemi, aby kopalnie mogły dalej działać.

Sztolnie, przekopy, szyby i kanały musiały być planowane bardzo dokładnie. Liczył się spadek terenu, kierunek przepływu, bezpieczeństwo ludzi i bezpieczeństwo całego rozwiązania.

Dziś część tych śladów nie rzuca się od razu w oczy. Nie są tak efektowne jak podziemna trasa turystyczna, ale pokazują ogrom pracy technicznej, bez której wydobycie nie mogłoby się rozwijać.

Stacja Wodociągowa Staszic. Kopalniana woda dla miast

Szczególne znaczenie ma Stacja Wodociągowa Staszic. To dowód na to, że tarnogórska historia nie zatrzymała się na wydobyciu rud metali.

Stację uruchomiono w 1884 roku przy szybie Adolf, później znanym jako Staszic. Miała dostarczać wodę dla rozwijającego się górnośląskiego regionu przemysłowego. Jednym z ważnych odbiorców była Królewska Huta, czyli dzisiejszy Chorzów, oddalona od Tarnowskich Gór o około 25 kilometrów.

Kopalniana woda, wcześniej traktowana jak zagrożenie, została wykorzystana w procesie rozwoju przemysłowego Śląska. Była potrzebna hutom, zakładom, kolei, osadom robotniczym i szybko rosnącym miastom.

To dlatego tarnogórskie UNESCO jest także opowieścią o modernizacji całego regionu a nie jednego miasta.

Park Miejski też należy do tej historii

Częścią tarnogórskiego dziedzictwa UNESCO jest również Park Miejski. Dla spacerowicza to miejsce odpoczynku, ale jego historia także jest związana z dawnym górnictwem.

Park powstał na terenach pogórniczych. Pagórki, nierówności i ślady dawnych szybów nie zostały całkowicie usunięte. Włączono je w przestrzeń rekreacyjną.

Dzięki temu tarnogórskie dziedzictwo widać nie tylko pod ziemią. Można je odnaleźć także w parku, w dawnym krajobrazie wydobycia i w ukształtowaniu terenu.

Tarnowskie Góry. Światowe dziedzictwo ukryte pod powierzchnią

W Tarnowskich Górach wyjątkowość nie wszędzie i nie zawsze od razu rzuca się w oczy. Nie ma tu jednego monumentalnego obiektu, który w oczywisty sposób wskazywałby na rangę miejsca. Najważniejsza część tej wyjątkowej historii znajduje się pod ziemią albo w śladach rozproszonych w krajobrazie.

Trzeba zejść do kopalni, zobaczyć sztolnie, zrozumieć rolę wody i spojrzeć uważniej na teren, który przez wieki zmieniało górnictwo.

Srebro było początkiem tej historii. O światowej randze Tarnowskich Gór zdecydowało jednak coś więcej: umiejętność połączenia wydobycia kruszców, odwadniania kopalń, zaopatrzenia w wodę. ważny też jest krajobraz, który do dziś nosi ślady dawnej pracy.

Tarnowskie Góry na wycieczkę z Katowic i regionu

Druga część naszej opowieści pokazuje, że Tarnowskie Góry warto zwiedzać szerzej niż tylko przez pryzmat kopalni srebra. Sztolnie, dawne urządzenia wodne, Stacja Wodociągowa Staszic i Park Miejski uzupełniają obraz miasta, które potrafi zaskoczyć także tych, którzy byli tam już wcześniej.

To dobry kierunek na jednodniowy wyjazd z Katowic, Gliwic, Bytomia, Chorzowa czy Sosnowca. Blisko, bez gorączki podróżnej, za to z historią, która zasłużyła na rangę światowego dziedzictwa.

Fot. UM Tarnowskie Góry