Od kopalni Wieczorek do Shaft K. Przy Nikiszowcu powstaje kolejna perła Katowic

Jeszcze niedawno była tu kopalnia. Przez dekady dawała pracę tysiącom ludzi i współtworzyła historię Janowa oraz Nikiszowca. Dziś dawna kopalnia Wieczorek w Katowicach przechodzi jedną z najważniejszych przemian w swojej historii. Zabytkowe zabudowania szybu Pułaski mają stać się częścią nowoczesnego centrum technologii, gier, e-sportu, sztucznej inteligencji i kreatywnego biznesu. Nowa nazwa tego miejsca to Shaft K. Jeśli wszystko się uda, obok zabytkowego Nikiszowca powstanie kolejna architektoniczna perła Katowic.

 

Kopalnia Wieczorek i Nikiszowiec. Miejsce z ogromną historią

 

Nie da się mówić o kopalni Wieczorek bez Nikiszowca. To sąsiedztwo ma ogromne znaczenie. Nikiszowiec jest dziś jedną z najbardziej rozpoznawalnych zabytkowych dzielnic Katowic. Przyciąga mieszkańców, turystów, fotografów, miłośników śląskiej historii i architektury. Ceglane familoki, podwórza, łuki bramne i górnicza przeszłość tworzą miejsce, którego nie da się pomylić z żadnym innym.

 

Tuż obok tej dzielnicy znajduje się teren dawnej kopalni Wieczorek. Przez ponad sto lat prowadzono tam wydobycie węgla. Teraz ma dostać nowe życie. Nie jako skansen i nie jako pusta pamiątka po przemysłowej przeszłości, ale jako miejsce, które połączy stare mury z nowymi technologiami.

 

Od zamkniętej kopalni do nowego miejsca na mapie miasta

 

Droga do tej przemiany trwała kilka lat. Już w 2022 roku pisano o pomyśle przekształcenia zabytkowych budynków kopalni Wieczorek w przestrzeń dla firm związanych z grami komputerowymi, e-sportem i nowymi technologiami. Wtedy wybrano koncepcję zakładajacą ona zachowanie układu zabytkowych budynków, stworzenie parku oraz wykorzystanie przestrzeni pod ziemią.

 

To ważne, bo w Katowicach najlepsze przykłady przemiany terenów poprzemysłowych nie polegają na wymazaniu przeszłości. Strefa Kultury powstała na terenie dawnej kopalni Katowice. Muzeum Śląskie, NOSPR i Międzynarodowe Centrum Kongresowe nie odcięły się od górniczej historii miejsca, lecz wpisały ją w nowoczesną architekturę. Podobny kierunek wybrano teraz przy kopalni Wieczorek.

 

Szyb Pułaski, podziemny pasaż i nowe funkcje

 

Pierwszy etap inwestycji obejmuje zabudowania szybu Pułaski, wpisane do rejestru zabytków. To właśnie te obiekty mają zostać odnowione i dostosowane do nowych funkcji. W planach jest m.in. podziemny pasaż, który połączy budynki i stanie się jedną z najbardziej charakterystycznych części całego założenia. Nad nim ma pojawić się zielona przestrzeń z alejkami i miejscami odpoczynku.

 

Na placu budowy trwają już roboty.Prowadzone są prace konstrukcyjne i ziemne, zabezpieczanie ścian wykopu pod przyszły pasaż, wzmacnianie fundamentów dawnych budynków i roboty przy obiektach dawnej kopalni. Mowa więc nie tylko o wizualizacji przyszłości, ale o inwestycji, która weszła w etap realizacji.

 

Nowa nazwa: Shaft K

 

W kwietniu 2026 roku ogłoszono nową nazwę tego miejsca: Shaft K. Słowo „shaft” odwołuje się do szybu kopalnianego, a litera „K” wskazuje na Katowice. Nazwa ma być rozpoznawalna także poza regionem i za granicą. Używa się także nazwy Silesian Hub for Advanced Technologies, czyli Śląskie Centrum Zaawansowanych Technologii.

 

Za nazwą ma iść konkretna treść. W dawnych murach kopalni mają znaleźć miejsce firmy z branży gier, e-sportu, technologii cyfrowych, sztucznej inteligencji, produkcji filmowej i szeroko rozumianych innowacji. W kolejnym etapie planowana jest m.in. hala o powierzchni około 5 tys. metrów kwadratowych, którą będzie można wykorzystywać do produkcji, wydarzeń, nagrań, rozgrywek e-sportowych czy pracy firm technologicznych.

 

Ogromne pieniądze i wielka ambicja

 

Skala tej inwestycji jest bardzo duża. Podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego prezydent Katowic Marcin Krupa mówił o zabezpieczonych środkach rzędu blisko 200 mln euro, co wraz z wkładem własnym miasta daje ponad miliard złotych na cały projekt. Obok stał przedstawiciel rządu potwierdzając ten fakt.

 

To pokazuje, że nie chodzi o zwykły remont zabytkowych budynków. Katowice próbują stworzyć przy Nikiszowcu nowe miejsce-symbol. Takie, które będzie jednocześnie szanować górniczą historię i odpowiadać na potrzeby współczesnej gospodarki.

 

Katowice uczą się wykorzystywać kopalnianą przeszłość

 

Historia kopalni Wieczorek wpisuje się w szerszy proces, który w Katowicach trwa od lat. Na terenach po dawnej kopalni Katowice powstała Strefa Kultury. W miejscu związanym z kopalnią Kleofas działa dziś Silesia City Center. Teraz podobną drogą idzie Wieczorek. Równolegle miasto szuka pomysłu na ogromny, około 100-hektarowy obszar po kopalni Wujek, gdzie wybrano już koncepcję zagospodarowania terenów o wyjątkowej wadze historycznej.

 

Tak się w Katowicach odpowiada na pytanie o to, co zrobić z miejscami, które przez dziesięciolecia były sercem przemysłowego miasta, ale przestały pełnić swoją dawną funkcję. Można je zostawić samym sobie. Można sprzedać bez wizji. Można też potraktować je jako szansę na stworzenie czegoś, co będzie służyć miastu przez kolejne dekady.

 

Nowa perła obok starej perły

 

Nikiszowiec już jest perłą Katowic. Kopalnia Wieczorek może stać się drugą, zupełnie inną, ale równie ważną. Nie zabytkowym osiedlem robotniczym, lecz nowoczesną przestrzenią zbudowaną na fundamencie przemysłowej historii.

 

Jeśli ten projekt się powiedzie, w Katowicach powstanie miejsce, które będzie miało ogromną siłę symboliczną. Tam, gdzie przez lata wydobywano węgiel, mają powstawać pomysły, technologie, gry, filmy i projekty cyfrowe. Tam, gdzie kiedyś pracowali górnicy, mają pracować ludzie tworzący gospodarkę przyszłości.

 

To nie znaczy, że historia kopalni zostanie przykryta nowym logo. Przeciwnie. Największą wartością tego projektu może być właśnie to, że stare mury nie znikną. Zostaną i dostaną nową funkcję.

 

Katowice mają już Strefę Kultury. Teraz przy Nikiszowcu powstaje miejsce, które może stać się jej młodszą siostrą. I kolejnym dowodem na to, że przemysłowe dziedzictwo nie musi być ciężarem. Może być początkiem czegoś nowego.

 

Więcej ważnych i interesujących artykułów znajdziesz klikając w jeden z dwóch klawiszy poniżej prowadzących do naszych rubryk:

Masz ważną informację lub widzisz problem w Katowicach i okolicy? Napisz: [email protected] albo wyślij wiadomość na Facebooku Katowice Dziś.

Redaktor naczelny Katowice Dziś: Mateusz Cieślak.