Katowice pod ścianą: Strefa Czystego Transportu musi ruszyć we wrześniu. Resort klimatu nieugięty.
17 lutego 2026Choć jakość powietrza w centrum miasta mieści się w normach, biurokratyczna machina ruszyła. Na podstawie danych z jednej stacji pomiarowej przy autostradzie A4, Ministerstwo Klimatu i Środowiska wyznaczyło Katowicom ultimatum: SCT musi zacząć obowiązywać od września 2026 roku.
Terminy narzucone przez ministerstwo: Czasu jest dramatycznie mało
Jak poinformował portal Interia, Katowice nie mają już pola do manewru. Resort klimatu postawił sprawę jasno: regulamin i precyzyjny zakres Strefy Czystego Transportu (SCT) muszą być gotowe do kwietnia, a sama strefa powinna zostać wdrożona najpóźniej we wrześniu. To tempo iście zawrotne, biorąc pod uwagę, że w Warszawie czy Krakowie proces ten trwał latami.
Pośpiech nie jest przypadkowy. Strefy czystego transportu to jeden z kluczowych „kamieni milowych” Krajowego Planu Odbudowy. Gra toczy się więc o miliardy euro dla całej Polski. Prezydent Marcin Krupa przyznaje wprost, że brak realizacji tych wytycznych grozi wstrzymaniem finansowania unijnego dla kraju.
Kontrowersyjne pomiary przy autostradzie A4
Największe emocje budzi fakt, że decyzja o przymusowym wprowadzeniu SCT w Katowicach opiera się na danych, które trudno uznać za reprezentatywne dla całego miasta. Głównym punktem zapalnym jest stacja komunikacyjna GIOŚ, która do marca 2025 roku znajdowała się przy autostradzie A4 (Aleja Górnośląska).
To jedna z najbardziej obciążonych tras tranzytowych w kraju. Badanie tamtejszego powietrza pod kątem dwutlenku azotu siłą rzeczy musiało wykazać przekroczenia. Władze Katowic od dawna argumentowały, że to nie lokalny ruch miejski jest problemem, lecz tysiące aut przejeżdżających przez region autostradą, nad którą miasto nie ma kontroli.
Strefy czystego transportu nie dotyczą autostrad, a wyniki z tej lokalizacji nie mogły być traktowane jako miarodajne dla oceny zasadności wdrażania SCT na drogach miejskich – przypominaliśmy już na łamach „Katowice Dziś” w naszych wcześniejszych artykułach.
Dopiero przeniesienie stacji na ulicę Dudy-Gracza pokazało prawdziwy obraz: w centrum Katowic normy nie są przekraczane. Jednak dla procedur unijnych i ministerialnych liczą się dane historyczne z 2024 roku. Prawo jest nieubłagane – dopóki nowa stacja nie zgromadzi danych z pełnego roku kalendarzowego (co nastąpi dopiero w 2027 r.), magistrat musi opierać się na „autostradowych” odczytach.
Jak będzie wyglądać SCT w Katowicach?
Na ten moment nie znamy jeszcze dokładnych granic strefy. Samorząd Katowic stoi przed ogromnym wyzwaniem logistycznym i społecznym. W sąsiedztwie autostradowego odcinka, gdzie normy były przekroczone, znajdują się kluczowe instytucje: szpitale, prokuratura czy straż pożarna. Wprowadzenie tam restrykcji wjazdu mogłoby sparaliżować dostęp do usług publicznych.
Władze Katowic zapowiadają walkę o jak najłagodniejsze zasady. W grze jest m.in. nowatorski pomysł zadaszenia części autostrady A4, co mogłoby drastycznie obniżyć emisję tlenków azotu bez uderzania w kierowców. Koszt takiej operacji szacuje się jednak na pół miliarda złotych.
Lekcja z Krakowa i głos rozsądku
Temat katowickiej strefy stał się już sprawą ogólnopolską. Media w całym kraju, od „Gazety Wyborczej” po „Rzeczpospolitą” (a teraz Interia), śledzą każdy krok katowickiego magistratu. Szczególnie głośno wybrzmiał apel „Gazety Krakowskiej”, która zapraszała Ślązaków na „krakowski poligon doświadczalny”, ostrzegając przed emocjami i protestami, jakie wywołała tamtejsza strefa.
Warto jednak przypomnieć analizy, o których pisaliśmy wcześniej: w realiach naszej Metropolii problem dotyczy mniejszości kierowców. Jak wskazywał katowicki radny Patryk Białas, najbardziej emisyjne pojazdy (normy Euro 3 i 4) stanowią zaledwie około 5-6% samochodów, a odpowiadają za znaczną część zanieczyszczeń. Kluczem do sukcesu w Katowicach mają być szerokie konsultacje społeczne oraz system ulg i wyłączeń, by SCT nie stała się narzędziem wykluczenia komunikacyjnego.
Przed nami gorąca wiosna w katowickim samorządzie. Czy uda się pogodzić twarde wytyczne Brukseli z interesem mieszkańców? Do września pozostało niewiele czasu.
Pisaliśmy:
Strefa Czystego Transportu budzi emocje. Po protestach w Krakowie głos uspokajający z Katowic.
Czytaj też: Więcej bieżących informacji i innych artykułów znajdziesz na stronie głównej Katowice Dziś, w zakładce Aktualności oraz pozostałych rubrykach.
Masz ważną informację lub widzisz problem w Katowicach i okolicy? Napisz: [email protected] albo wyślij wiadomość na Facebooku Katowice Dziś.
Redaktor naczelny Katowice Dziś: Mateusz Cieślak.
