Apel do prezydenta „znienacka”. Sejmik Śląski w sprawie uznania śląskiej godki za język regionalny.

20 stycznia 2026 Wyłączono przez administrator

Podczas poniedziałkowej sesji sejmiku Śląskiego, 19 stycznia, radni Koalicji Obywatelskiej wystosowali apel do prezydenta Karola Nawrockiego o podpisanie ustawy uznającej śląską godkę za język regionalny. Dokument nie znalazł się wcześniej ani w porządku obrad, ani w wykazie projektów uchwał.

Apel bez zapowiedzi. Uchwały nie było w porządku obrad

Apel do prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej pojawił się w trakcie obrad sejmiku Śląskiego bez wcześniejszej zapowiedzi. Nie figurował ani w oficjalnym porządku sesji, ani wśród projektów uchwał przygotowanych na to posiedzenie. Radni Koalicji Obywatelskiej wprowadzili go w trakcie obrad.

Treść apelu dotyczy podpisania ustawy, którą wcześniej uchwalił Sejm, a która przyznaje śląskiej godce status języka regionalnego – obok kaszubskiego. Bez podpisu prezydenta ustawa nie może wejść w życie, stąd bezpośrednie wezwanie skierowane do głowy państwa.

Czym jest język regionalny według prawa

W dokumencie przypomniano, że zgodnie z europejską kartą języków regionalnych lub mniejszościowych oraz obowiązującą w Polsce ustawą, językiem regionalnym jest język tradycyjnie używany na terytorium danego państwa przez jego obywateli, którzy stanowią liczebną mniejszość wobec reszty społeczeństwa.

Radni wskazują, że te kryteria spełnia śląska godka, używana – jak podkreślono – nie tylko w domach i relacjach rodzinnych, ale także w przestrzeni publicznej: w sklepach, restauracjach, kinach czy urzędach.

Śląska godka w liczbach i kulturze

W apelu przywołano dane z Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku. Z deklaracji wynika, że blisko 458 tysięcy obywateli Polski zadeklarowało używanie śląskiej godki w życiu codziennym.

Autorzy dokumentu zwracają też uwagę na coraz szerszą obecność śląszczyzny w kulturze. Wskazują na publikacje książkowe, dzieła sceniczne i operowe, a także przekłady klasyki literatury światowej – takich jak „Alicja w krainie czarów”, „Kubuś Puchatek”, „Mały Książę”, „Opowieść wigilijna” czy „Hobbit”.

Wśród przykładów teatralnych pojawiają się tytuły dobrze znane śląskiej publiczności, a także informacja o dostępnych przekładach fragmentów Biblii, w tym Nowego Testamentu oraz części Starego Testamentu. Wspomniano również o działalności Rady Języka Śląskiego.

Spór o język czy decyzja polityczna?

W środowisku językoznawców trwa spór, czy istnieje jeden język śląski, czy raczej zbiór różnych gwar i dialektów śląskich. To jednak – jak redakcja “Katowice Dziś” chce przypomnieć – nie jest kwestia rozstrzygająca.

Uznanie danej mowy za język często bywa decyzją polityczną, a nie wyłącznie lingwistyczną. W ten sposób kształtował się język słowacki, podobne spory toczą się wokół języka serbsko-chorwackiego (a może serbskiego i chorwackiego), a także w odniesieniu do silnie zróżnicowanych dialektów języka niemieckiego (niektórzy specjaliści uznają język regionów alpejskich za odrębny). W tym ujęciu kluczowa staje się wola państwa i decyzja ustawodawcy, a nie wyłącznie akademicka klasyfikacja.

Edukacja, kultura i wsparcie państwa

W końcowej części apelu podkreślono, że bez systemowego wsparcia państwa dalsze funkcjonowanie i rozwój śląskiej godki mogą być zagrożone. Wskazano na potrzebę wprowadzenia edukacji regionalnej, nauczania języka w szkołach oraz stabilnego finansowania instytucji kultury zajmujących się pielęgnowaniem regionalnego dziedzictwa.

Radni wyrażają nadzieję, że prezydent Karol Nawrocki przychyli się do oczekiwań obywateli i podpisze ustawę.

Długa droga i wcześniejsze weta

Walka o uznanie śląskiej godki za język regionalny trwa od lat. W maju 2024 roku prezydent Andrzej Duda zawetował ustawę przyznającą jej taki status. Wcześniej do prezydenta trafiały listy otwarte środowisk intelektualnych, a także apel samego sejmiku Śląskiego – bez efektu.

Dlatego poniedziałkowy apel, skierowany już do nowego prezydenta, ma wyraźny wymiar symboliczny. Podpis Karola Nawrockiego pod ustawą byłby dla wielu środowisk dużym zaskoczeniem, ale jednocześnie przełomem w wieloletnim sporze o miejsce śląskiej godki w polskim porządku prawnym.

***

WAŻNY TEMAT

Sprawdzam kontrakt na 420 mln zł.