Sztuczna inteligencja na Śląsku. Powstało wielkie konsorcjum AI

27 listopada 2025 Wyłączono przez administrator

Śląska Dolina Krzemowa to nie mrzonka? Region zbroi się w sztuczną inteligencję

***

Kiedy w Chorzowie działalność kończy huta, dzięki której powstało to miasto, w Gliwicach i Katowicach rozgrzewają się serwery. To symboliczny moment dla całego województwa. W tym samym czasie, gdy Hutę Królewską zamknięto na przysłowiową kłódkę, czołowe śląskie umysły zawarły pakt, który ma wprowadzić nasz region w erę cyfrową. Czy na gruzach przemysłu ciężkiego wyrośnie potęga oparta na algorytmach?

Transformacja to słowo odmieniane na Śląsku przez wszystkie przypadki. Często kojarzy się z bólem, zamykaniem kopalń i niepewnością. Ale ma też drugie oblicze – to, o którym z uznaniem pisał niedawno „Financial Times”, porównując Katowice do amerykańskiego Pittsburgha. Brytyjski dziennik zauważył, że stolica województwa skutecznie wymyśla się na nowo.

Teraz ten proces przyspiesza. W Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach (NIO) podpisano właśnie dokument, który może być kolejnym kamieniem węgielnym pod budowę – nazwijmy to umownie – „Śląskiej Doliny Krzemowej”.

Sojusz najtęższych głów w regionie

24 listopada przy jednym stole usiedli przedstawiciele świata medycyny, inżynierii i nauk ścisłych. Trzy uczelnie i pięć instytutów badawczych – w tym Politechnika Śląska, Uniwersytet Śląski, Śląski Uniwersytet Medyczny oraz Sieć Badawcza Łukasiewicz – utworzyły konsorcjum AI (Sztucznej Inteligencji).

Cel jest ambitny: stworzenie „macierzy kompetencji”. Mówiąc prościej – koniec z działaniem w pojedynkę. Informatycy z Politechniki mają dostarczać narzędzia, lekarze z onkologii – dane medyczne i problemy do rozwiązania, a eksperci z instytutów (nawet tych górniczych jak KOMAG!) – swoje wieloletnie doświadczenie w analizie danych.

– Wielokrotnie udało nam się już udowodnić, że coś, co robimy razem na Śląsku, nie jest tylko sumą, ale spotęgowaniem naszych wysiłków – podkreślał prof. Tomasz Szczepański, rektor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Od kilofa do kodu – katowicka kopalnia Wieczorek wyznacza kierunek

To porozumienie idealnie wpisuje się w szerszy krajobraz zmian. Pierwszy kamień węgielny pod rozwój nowych technologii w regionie – wkopano w Katowicach. Już trwa tam jedna z najbardziej spektakularnych rewitalizacji w Europie. Tereny dawnej Kopalni Wieczorek zmieniają się w supernowoczesny Hub Gamingowo-Technologiczny (centrum nowych technologii i gier).

Tam, gdzie kiedyś wydobywano węgiel, wkrótce będą powstawać kody źródłowe gier i zaawansowane systemy IT. Zabytkowa, industrialna architektura z czerwonej cegły zostanie nasycona światłowodami i serwerami. To jasny sygnał dla inwestorów: szanujemy naszą przeszłość, ale patrzymy w przyszłość. Konsorcjum AI, zawiązane w Gliwicach, będzie naturalnym zapleczem intelektualnym dla takich miejsc. To system naczyń połączonych – Hub daje infrastrukturę, uczelnie dają kadry i innowacje.

Huta Królewska odchodzi, nadchodzi „Spaceport AI”

Symbolika ostatnich dni jest porażająca. Z jednej strony słyszymy o definitywnym końcu Huty Królewskiej w Chorzowie – zakładu, który dosłownie stworzył to miasto. Z drugiej strony, naukowcy powołują inicjatywę o nazwie SPACEPORT – AI. To zmiana warty. Przemysł ciężki, choć wciąż obecny (pamiętajmy o zbrojeniówce w Gliwicach czy Siemianowicach), powoli ustępuje miejsca „przemysłowi 4.0”.

Warto zauważyć, że te zmiany nie dotyczą tylko jednego miasta. Aglomeracja działa jak jeden organizm. Gliwice (onkologia, politechnika), Katowice (uniwersytet, hub w Wieczorku), Zabrze (technika medyczna) – granice administracyjne zacierają się, gdy w grę wchodzi wielka nauka i wielkie pieniądze.

Hamulec bezpieczeństwa – papier przyjmie wszystko?

Jednak wpadanie w hurraoptymizm byłoby naiwnością. List intencyjny to wciąż tylko deklaracja woli – ważna, ale niewystarczająca. Historia zna wiele „dolin krzemowych”, które pozostały jedynie na papierze lub w prezentacjach powerpointowych lokalnych polityków.

Nie zaprzepaśćmy tej szansy. Wyzwania są gigantyczne. Prof. Sławomir Blamek z NIO słusznie zauważa, że AI to nie tylko szanse, ale i zagrożenia – cyberbezpieczeństwo, ochrona wrażliwych danych medycznych (Big Data), kwestie etyczne. Stworzenie algorytmu, który pomoże wykryć raka, to jedno. Zabezpieczenie go przed atakiem hakerskim i wdrożenie do szpitali w ramach niewydolnego systemu ochrony zdrowia – to zupełnie inna para kaloszy.

Czy konsorcjum „dowiezie” zamiary do mety? Czy Śląsk rzeczywiście stanie się polskim centrum AI, czy tylko kolejnym miejscem z aspiracjami? Potencjał jest ogromny, a infrastruktura, jak ta powstająca w kopalni Wieczorek, robi wrażenie. Teraz czas na ciężką pracę u podstaw – już nie fizyczną, a intelektualną.

***

WAŻNY TEMAT

Czy Stany Zjednoczone są jeszcze naszym sojusznikiem?